مفاهیم دعاهای رمضان

ادعيه اسلامي، دريايي از معارف بلند است كه از زبان معصومين(ع) در اين قالب بيان شده است. براي كساني كه در پي ارتقاي سطح خواسته هاي خويش از پيشگاه خداي متعالند، مناسب است كه در مضمون دعاها دقت بيشتري كنند.

۱ـ آمرزش خواهي

ماه رمضان طبق روايات بسيار و ادعيه، ماه آمرزش و مغفرت الهي است. به تناسب همين معنا بخش عمده اي از خواسته هاي ما در دعاها، طلب آمرزش از درگاه خداوند است و اين كه از گناهان درگذرد و مبادا اين ماه سپري شود و هم چنان بار گناهانِ نابخشوده برگردن ما سنگيني كند. از دعاهاي هر شب اين است: «اَعوذُ بجلال وجهك الكريم اَن ينقضي عنّي شهر رمضان...» اين مضمون در بسياري از دعاها و مناجات هاي اين ماه ديده مي شود و راستي هم بدون آن، انسان از بركات اين ماه محروم مي ماند.

پاك ترين كتاب هستى

قرآن پاك ترين كتاب, از مبدا پاكى و طهارت, بر پاك ترين قلب عالم هستى, تلاوت و از لبان پاك ترين مخلوق الهى, بر عالم وجود عرضه گرديد. و به همين خاطر, تنها كسانى مى توانند به اين مصحف مطهر نزديك شده, و از نور پر فيض آن بهره مند گردند كه ظاهر و باطنى پاك و طاهر داشته, و از هر گونه آلودگى جسم و روح منزه باشند. ((انه لقرآن كريم. فى كتاب مكنون. لا يمسه الا المطهرون))(2)

با توجه به حساسيت موضوع, خوبست كه مصاديق طهارت را يك به يك برشمرده, و پيرامون آنها, اندكى درنگ نماييم:

طهارت كلى جسم

اولين شرط براى تماس با قرآن, پاك بودن از جنابت و داشتن وضو است و بنابر فتواى حضرت امام خمينى(ره):

((مس نمودن خط قرآنى يعنى رساندن جايى از بدن به خط قرآن, براى كسى كه وضو ندارد, حرام است.))(3)

و اما براى اينكه گرفتن وضو, ذهنمان را از تخيلات پراكنده خالى سازد, و ما را در هاله اى از معنويت و عرفان قرار دهد, لحظاتى قبل از شروع به آن, به ياد كلام شيرين حضرت امام صادق(ع) بيفتيم, و ضمن عرض ارادت به آن ستاره هدايت, اين حالت روحانى را در خود بوجود آوريم

((چون قصد وضو كنى, به آب نزديك شو, مانند كسى كه مى خواهد خود را به رحمت پروردگار متعال نزديك كند. زيرا خداوند آب را وسيله مناجات و قرب خود قرار داده است.))(4)

[ روى ناشسته نبيند روى حور

لا صلوه گفت الا بالطهور]

طهارت دهان

در چند حديث شريف كه از ائمه معصومين(عليهم السلام) نقل گرديده, از دهان بعنوان ((راه قرآن)) و ((يكى از راههاى پروردگار)) ياد شده است.

((امام صادق(ع) فرمود: پيامبر(ص) فرمودند:

چهل حدیث روزه

قال الباقر عليه السلام:

بنى الاسلام على خمسة اشياء، على الصلوة و الزكاة و الحج و الصوم و الولايه.

امام باقر عليه السلام فرمود:

اسلام بر پنج چيز استوار است، برنماز و زكات حج و روزه و ولايت (رهبرى اسلامى).فروع كافى، ج 4 ص 62، ح 1

2-فلسفه روزه

قال الصادق عليه السلام:

انما فرض الله الصيام ليستوى به الغنى و الفقير.

امام صادق عليه السلام فرمود:

خداوند روزه را واجب كرده تا بدين وسيله دارا و ندار (غنى و فقير) مساوى گردند.

من لا يحضره الفقيه، ج 2 ص 43، ح 1

3-روزه آزمون اخلاص

قال اميرالمومنين عليه السلام:

فرض الله ... الصيام ابتلاء لاخلاص الخلق‏امام على عليه السلام فرمود:

خداوند روزه را واجب كرد تا به وسيله آن اخلاص خلق را بيازمايد.

نهج البلاغه، حكمت 252