با توجه به اين كه عصمت، مختص به انبياء عليهم السلام مى باشد به چه دليل فاطمه زهرا را معصوم مى دانيم؛ در حالى كه نه نبى است و نه امام؟!

1ـ آيا مقام عصمت به پيامبر و ائمه اختصاص دارد؟ چرا؟

2ـ دليل عصمت فاطمه زهرا عليها السلام  چيست؟

پاسخ سؤال اول

ابتدا اين نكته را ياد آور مى شويم كه مقام عصمت، به آدميان اختصاص ندارد، بلكه فرشتگان الهى نيز از اين منزلت والا برخوردارند و در ميان انسان ها نيز، علاوه بر پيامبران و امامان، عصمت فاطمه زهرا عليها السلام با ادله فراوان قابل اثبات است. چنان كه پيامبر گرامى اسلام، در حديثى كه شيعه و سنى آن را نقل كرده اند، مى فرمايد:

«ان الله تبارك و تعالى يغضب لغضب فاطمة و يرضى لرضاها؛ همانا خداوند تبارك و تعالى به خاطر خشم فاطمه، غضب مى كند و به سبب رضايتِ او خشنود مى گردد.»

روشن است، در صورتى مى توان خشم و غضب يك شخص را ملاك خشنودى و ناخشنودى خداوند دانست كه وى جز به اجراى فرمان هاى الهى نينديشد و نه تنها در عمل، بلكه در فكر و انديشه نيز معصوم باشد. در اين روايت، به صورت كلى، رضايت فاطمه عليها السلام  محور خشنودى الهى قرار گرفته است. اين دليل بر عصمت آن حضرت است..

اين دو نمونه، نشانگر آن است كه عصمت مقامى نيست كه در انحصار انبيا و ائمه قرار داشته و دست ساير انسانها از رسيدن به آن كوتاه باشد; بلكه ديگران نيز مى توانند به برخى از مراتب عصمت، يعنى عصمت از گناه، دست يابند. كم نبوده اند عالمان تقواپيشه اى كه ساليان متمادى نه تنها از حرام، بلكه از امور مكروه نيز چشم پوشيدند و حتى به خوردن و آشاميدن خود نيز رنگ الهى دادند.

هم به قدر تشنگى بايد چشيد

براى اثبات عصمت زهرا عليها السلام  ادله گوناگونى به كار مى آيند كه در اينجا برخى از آنها را مورد بررسى قرار مى دهيم.

آيه تطهير

بخشى از آيه 33 سوره احزاب كه به آيه تطهير شهرت يافته، همواره كانون توجه انديشمندان شيعه و سنى بوده و بحث هاى گوناگونى برانگيخته است. همگان بر اين باورند كه اين آيه فضيلت والايى را براى اهل بيت به اثبات مى رساند و انديشمندان شيعه، اين فضيلت را برابر با عصمت مى دانند. بر اساس اين آيه، اراده تخلّف ناپذير خداوند بر اين تعلّق گرفته است كه هرگونه پليدى را از اهل بيت بزدايد و آنان را به طور كامل پاك و پاكيزه گرداند.

بنا به روايتى از پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله كه در كتب اهل سنّت نقل گرديده است، پس از قرائت آيه تطهير فرمودند:

پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله با شيوه هايى به يادماندنى، اهل بيت را به همگان معرفى نموده و راهِ هرگونه توجيهى را بسته است. بر اساس روايات فراوانى كه به حديث كساء، شهرت يافته اند، رسول خدا پارچه اى را بر روى خود و على و فاطمه و فرزندانشان، حسن و حسين انداخته، جمله اللهم هؤلاء اهل بيتى را براى آيندگان به يادگار گذاشتند و در پاسخ به ام سلمه - كه يكى از شايسته ترين همسران پيامبر بود و پيوستن به اصحاب كساء را درخواست مى نمود - فرمودند: «رحمت خدا بر تو باد. تو همواره به راه خير و رستگارى بوده اى و چقدر من از تو راضى ام! ليكن اين فضيلت ويژه من و اين چند نفر است».

علاوه بر آيه تطهير، رواياتى كه شيعه و سنى از رسول خدا صلى الله عليه وآله گزارش نموده اند، فضايلى براى اهل بيت برمى شمرد كه جز با عصمت آنان سازگار نيست، چنانكه در حديث معروف ثقلين آمده است:« انّى تارك فيكم الثقلين كتاب الله و عترتى، ما ان تمسّكتم بهما لن تضلّوا ابداً، لن يفترقا حتى يردا علىّ الحوض؛ من در ميان شما دو چيز گران بها باقى مى گذارم، كتاب خدا و عترتم. تا وقتى كه به آن دو تمسك كنيد، گمراه نخواهيد شد. هيچ گاه اين دو از يكديگر جدا نمى شوند، تا آنگاه كه بر سر حوض (كوثر) بر من وارد گردند».

اگر اهل بيت پيامبر معصوم از گناه و خطا نبودند، پيروى از آنان همواره موجب هدايت نمى گرديد و جدايى ناپذيرى آنان از قرآن، معناى روشنى نمى يافت.

روايات مخصوص به عصمت حضرت زهراعليها السلام

در اين جا تنها به يك روايت كه محدّثين شيعه و سنّى روايت نموده اند، بسنده مى كنيم:

نكته درخور توجه در اين روايت آن است كه رضايت و نارضايتى فاطمه زهرا عليها السلام محور خشنودى و ناخشنودى خداوند خوانده شده است و اين حقيقت، جز عصمت همه جانبه آن حضرت، تفسير ديگرى برنمى تابد

................................................................................................

تفسير يكى از دانشمندان اهل سنت را پايان بخش اين نوشتار مى سازيم:

 آلوسى - يكى از پرآوازه ترين مفسران اهل سنت - در تفسير آيه 43 سوره آل عمران، از يك سو حضرت مريم عليها السلام را معصوم از گناه شمرده، از تمامى پليدى هاى حسّى، معنوى و قلبى پاك مى داند و از سوى ديگر، ديدگاه كسانى را كه وى را سرور تمامى زنان جهان، از آغاز تا انجام مى شمارند، مورد نقادى قرار داده، با اقامه شواهد گوناگونى چنين نتيجه مى گيرد كه اين ويژگى شايسته فاطمه زهرا عليها السلام است. پرواضح است كه جمع ميان اين دو سخن، جز با پذيرش عصمت حضرت زهرا عليها السلام سازگار نيست.